Aydın Okay / Etiket Sanayicileri Derneği ve Canpaş Yönetim Kurulu Başkanı

Giriş

Yirminci yüzyılın son bölümü ve yirmi birinci yüzyıl globalleşmenin ve dijital devrimin süratli gelişimini yaşadı. Globalleşmeyi kolay hale getiren unsurlardan birisi de zaten dijital devrimdi. Mesafeler kısalmış, bilgiye ulaşmak ve iletişim kurmak kolaylaşmıştı. Dijital devrimin yaşamın her alanını etkilemesi kaçınılmazdı. İş yaşamı yeniden şekilleniyor, çalışanlar daha hareketli hale geliyorlar, merkezle her an iletişim içinde olabiliyorlar, hatta nerede oldukları tespit edilebiliyordu.

Bu devrim, birey devlet etkileşimini, kişilerin sosyal yaşamlarını, iş tanımlarını, dünya ile olan iletişimleri yeniden biçimlendirirken, çeşitli sektörlerde de iş yapma biçimleri, nitelikli elamanların tanımları değişmeye başladı.

Her sektörde olduğu gibi, basım sektörünün de hem iş akışı, hem kullanılan makineler açısından değişime uğraması kaçınılmazdı. Doğal olarak bu değişim tedarikçileri (özellikle kağıt üreticilerini) önemli ölçüde etkilemeye başladı.

Öte yandan eğitim kurumlarının da bu değişen dünyaya uygun biçimde eğitim vermeye yönelmeleri, hatta eğitim ve sınav yöntemlerinde bu yeni teknolojilerden yararlanmaları kaçınılmazdı. Türkiye, çok hızlı olmasa da hızla giden bu trene yetişmek için, özel teşebbüs ve devlet eğitimlerinde yeni pozisyonlar almaya başladı.

Gençler bu yeni teknoloji nedeniyle yeni alışkanlıklar edinirken, hızla tüketim alışkanlıklarını değiştirmeye başladılar. Orta ve ileri yaşlılar bu değişime daha yavaş ayak uydursalar da değişim onları da etkiledi.

Örneğin, gazete, bilet, broşür, dergi, vs. gibi basılı ortamlar dijital ortamlara hızla taşındı ve burada yeni bir reklam pazarı doğdu. Özellikle gelişmiş ülkelerde dijital ortam reklam gelirlerinin çok yakında basılı ortam gelirlerini aşması bekleniyor. Sosyal medyanın gücünü de belirtmeye gerek yok.

Baskılı ürünler konusunda yeni tüketici eğilimleri

Baskılı ürünler, matbaanın ortaya çıkmasıyla birlikte insanların yaşamında ve çok çeşitli kullanım alanlarında hızla yaygınlaşmaya başlamıştı. Teknolojik gelişmeler, bir yandan baskı hızlarını, öte yandan baskı kalitelerini arttırmıştı. Serigrafi türü baskılar dış kullanım ömürlerini arttırırken, girdilerde de meydana gelen değişimler ve baskı makinelerinin gelişimleri, baskı kalitelerini olumlu biçimde etkilemişti.

Renkli gazeteler, dergiler, ambalajlar, etiketler, biletler gibi milyonlarca malzeme çeşitli kullanım amaçlarıyla matbaalarda basıldılar. Kıymetli evrak ve para basımları için, kalpazanlığı önlemek amacıyla özel teknikler geliştirildi. Matbaacılık okullarında tecrübe birikimleri genç nesillere aktarıldı.

Sanayi devrimiyle birlikte artan üretimi destekleyecek olan yazılı materyallerin baskı sayıları da arttı. Öte yandan elektroniğin gelişmesiyle birlikte, ilk önce mekanik baskı makinelerinin bazı parçaları (diğer endüstrilerde de olduğu gibi) elektronikleşmeye başladılar. Elektronik mühendisi ve teknisyeni ihtiyacı arttı.

Tabii ki en büyük iki dalga bilgisayarın kişiselleşmesi ve daha sonra İnternet’in ortaya çıkması ile başladı. Aslında İnternet’in habercisi şirketlerin kendi bünyelerinde kurdukları intranetlerdi. Yirmi birinci yüzyıl hızlı bir yaşama ve küçülmüş bir dünyaya doğru yol almaya başladı. Bu yeni dünya tüketici eğilimlerini de değiştiriyordu: hızlı yaşam, hızlı tüketim, çok yol kat etmek.

Artan nüfus ve tüketim hızı her sektörü olduğu gibi baskılı ürünleri de miktar açısından olumlu etkiledi. Öte yandan dijital yaşam da son hızıyla günlük baskılı malzeme kullanımını etkilemeye başladı. Yaşamın her alanındaki uygulamalar değişirken, önce mektuplar, sonra faturalar, banka defterleri, para hareketleri, seyahat biletleri, gazeteler, dergiler dijital ortama taşınmaya başladılar. Bugün baskılı kitaplar da dijital kitaplardan gelen tehditten etkileniyorlar.

Gazeteler, dergiler bilgisayardan okunuyor. Diğer görsel ve işitsel medya bilgisayardan dinlenip izleniyor. Yeni nesil her alanda dijital kullanımını giderek yaygınlaştırıyor ve bu alışkanlık çocukluk yaşlarında ortaya çıkıyor.

Yeni teknolojilerin ve tüketici eğilimlerinin matbaa sektörüne etkisi

Bu tür yeni tüketici eğilimleri matbaacılık sektörünü iki ana başlık olarak etkilemektedir:

1. Her türlü baskılı ve baskısız kağıt ihtiyacı hızla azalıyor.

2. Baskı teknolojileri hızla değişiyor

Bu iki değişim sonuç olarak aşağıdakileri doğrudan etkiliyor:

1. Matbaacılar

2. Baskı işine malzeme tedarik edenler

3. Matbaa makinesi üretenler

4. Matbaa makinesi kullanıcıları

5. Matbaa makinesi bakım işinde olanlar

6. Matbaa eğitimi veren kurumlar

Teknoloji hızla değiştiği ve yeniliklerin yabancı kaynaklı olduğu göz önüne alınınca bunları izlemek ve yeni bilgilere ulaşmak veya bu konularda iş başı eğitimi alabilmek için yabancı dil bilmek zorunlu hale geliyor.

Geleceğin matbaacılığı

Bilgisayar ve İnternet kullanımı ile uzaktan bilgi yollayarak basmak, basmadan doğrudan bilgisayarda yayınlamak, elektronik baskı makinelerinin performanslarını ve/veya arızalarını izlemek, arızaları gidermek, düşük maliyetle az sayıda baskı yapmak, kolayca değişken veri hazırlamak, kişiye özel ürün hazırlamak, telefonla çekilen fotoğrafları kolayca dünyanın çeşitli bölgelerine yollamak yaygınlaşırken; veri dağıtımının, basımının ve okunmasının hızı artıyor. Baskı, fotoğraf, baskılı, baskısız ürün üretimi ve paylaşımı kişiselleşiyor.

Fotoğrafçılık, reklamcılık uygulamalar açısından hızla kabuk değiştiriyor. Statlarda artık kayan elektronik reklamlar kullanılmaya başlandı. Bütün gazetelerin ve dergilerin İnternet sürümleri var. Hatta yalnızca İnternet’te yayınlanan gazete ve dergiler de var. Yayın kuruluşlarının bilgiye ulaşma ve bilgiyi iletme hızları artarken, maliyeleri de düşüyor.

Gelecekte neler olabilir diye düşününce, bugünün gelişmelerinden bekleyebileceğimiz şunlar olabilir:

1. Daha da ve hızla azalan baskılı gazete, kitap, broşür vs. basımı. Ancak baskılı ürünler tamamen ortadan kalkmayacaklar ve dijital medya için bir alternatif olmayı sürdürecekler.

2. Her tür baskılı ürünün kişiye özel olması (gazeteler dahil)

3. Baskı maliyetlerinin azalması (Hazırlık ve üretim)

4. Dağıtım maliyetlerinin azalması

5. İşgücü niteliğinde değişim

6. Hızlı değişen teknolojiyi anlama ve buna uyum sağlama gereği. Sürekli yenilenme ihtiyacı.

PIRA International adlı sektör araştırma dergisi dijital baskı için şu rakamları vermektedir:

2010 yılında dünya dijital pazarı 85.2 milyar dolardır ve bu 225 milyar A4 baskıya karşılık gelmektedir. Dijital baskının 2016 yılında pazarın % 18’ini karşılaması beklenmektedir.

Son olarak, her sektörde olduğu gibi matbaacılık sektöründe de iş yapma biçimlerinin ve iş koşullarının değiştiğini anımsatmak gerekiyor:

1. Müşteri daha hızlı iş istiyor

2. Müşteri rakip fiyatlara rahatça erişiyor

3. Müşterilerin sipariş verme alışkanlıkları değişiyor (İnternet kullanmak gibi)

4. Dünyanın birçok ülkesinden rekabet geliyor

5. İşte ve iş akışında verimlilik önem kazanıyor

6. Nitelikli iş gücü ihtiyacı artıyor.

Her sektörde olduğu gibi, matbaacılık sektörü de globalleşmeye ve dijital devrime ayak uyduracak biçimde kabuk değiştiriyor.