Endüstri 4.0 kavramının temel bileşenlerini Prof. Dr. Sinan Alçın ve Yard. Doç. Dr. Özgün Biçer’in sunumlarından özetleyerek aktarıyoruz:
Siber fiziksel sistemler:
Çevrim içi ve çevrim dışı dünyanın birbirine geçtiği bir evreni tanımlıyor. Örneğin cep telefonundan evdeki kombiyi çalıştırmak. Fabrikada RFID gibi sistemler vasıtasıyla birbiriyle konuşan makineleri ifade ediyor.
Nesnelerin interneti:
İlk kez 2011 yılında kullanılmasına karşın, günümüzde yerini ‘her şeyin interneti’ kavramına bırakan eskimiş bir kavram. Nesnelerin interneti (Internet of Things -IoT), örneğin araç veya akıllı telefon ile kombi arasında iletişim kuran sistemleri ifade ediyor. ‘Her şeyin interneti (Internet of Everything – IoE) ise daha kapsamlı bir kavram. Örneğin büküldüğünde deforme olmayan, yıkandığında bozulmayan çipler insan bedenine yerleştirildiğinde ve ödeme bilgileri, sağlık durumu verileri bu çiplere yüklendiğinde, bu alanlardaki iletişime kolaylıklar getirecek; örneğin doktora hastalığınızı anlatmanıza gerek kalmayacak. Zaten tüm verileriniz bedeninizdeki çipten doktorun bilgisayarına iletilmiş olacak. RFID, çipler ve internet gibi sistemler sayesinde makineler arası iletişimden, gelecekte diyelim ki ABD’deki bir arkadaşınızla gözünüzü kapatarak sessiz, gerekirse görüntülü, yanınızdaki birinin farkında bile olmayacağı bir iletişim kurabilmenize kadar, gelişiminin önü açık bir kavram.
Büyük veri (Big data):
Büyük sunucular gerektiren, içinde işe yarar ve yaramaz pek çok bilginin bulunduğu büyük bilgi kümesi. Şirketlerin, kurumların stratejilerini belirlemede kullandıkları büyük verinin işlenmesi konusundaki handikapların aşılmasında blockchain gibi teknolojiler kullanılıyor. Blockchain, örneğin bir verinin ya da paranın kendisini değil ama size ait olduğu bilgisini barındırıyor.
Bulut (Cloud):
Tüm bu bilgiler, korunan ve yedeklenen devasa sunucularda, ‘bulut’ ortamında saklanıyor. Çevrim içi alanlardaki bilgilerimiz sunucularda saklanıyor. Bunları firmaların yapması zor. Firmalar ve kurumlar için bedelli ya da bedelsiz depolama hizmeti verilen bulut sistemleri var. Bilgiler bulut sistemlerinde güvenli biçimde saklanıyor.
Yatay ve dikey entegrasyon:
Endüstri 4.0 ile şirketler, departmanlar, işlevler ve yetenekler çok daha uyumlu hale geliyor çünkü şirketler arası evrensel veri entegrasyon ağları evrim geçiriyor ve tamamen otomatikleştirilmiş değer zincirlerini etkin duruma getiriyor. Yatay entegrasyon, şirketin içinde bulunduğu tedarik zincirindeki iş ortaklarının yazılımlarının uyumlu çalışmasını ifade ediyor. Her ikisi de kablosuz. Her iki entegrasyon da teknik olarak ‘bulut’ içinde yapılıyor. Dikey entegrasyon, yatay entegrasyonun sağladığı verilerin MIS ve ERP gibi sistemlerle ilişkilendirilerek tüketici taleplerinin, hatta kişiselleştirilmiş tüketici taleplerinin bile daha kısa sürede karşılanmasına hizmet edecek.
Arttırılmış gerçeklik (Augmented reality):
Video, grafik, ses, GPS verileri gibi bilgisayar tarafından üretilip duyusal girdi de katılıp arttırılan elemanların fiziksel gerçek dünya ortamıyla birleştirilmesiyle oluşturulan yeni bir algı ortamının doğrudan ya da dolaylı görünümü. Arttırılmış gerçeklikle insan duyusuna hitap edecek ve hislerini harekete geçirecek girdiler bilgisayar tarafından modifiye edilerek zenginleştiriliyor ve ortaya çıkan yeni gerçeklik kullanıcının algısına sunuluyor. Mekan kısıtını ortadan kaldırarak, iletişimi arttırarak ortak çalışma imkânları yaratıyor.
Yapay zekâlı robotlar:
İnsan faktörünü ortadan kaldıran yapay zekalı sistemler. Örneğin sürücüsüz, diğer akıllı arabalarla iletişim kurarak hızını, şeridini belirleyen akıllı otomobiller… Karar alma mekanizmasında, üretim süreçlerinde insanın yerini alacak; işi tamamen ortadan kaldıracak değil, niteliğini değiştirecek sistemler… Bu yeni döneme uygun yetenekler yetiştirilmesi gerekiyor. Robot teknolojisinin temelinde sensörler var.
Eklemeli üretim (Additive manufacturing):
Eklemeli üretim (3D printing) plastik veya sıvı reçine gibi ürünlerin üst üste eklenmesiyle yapılan üretim. Katmanlı üretim, gelişen teknolojiler sayesinde çok ince katmanlar eklenerek yapılabiliyor. Tüketicilerin tasarlayabildiği ürünleri (örneğin 3D yazıcıdan alınacak hamburgeri) mümkün kılacak teknolojileri kapsayan bir alan.
Akıllı fabrikalar:
Nesnelerin interneti, 3D yazıcılar, robot teknolojilerinin karşılığını bulduğu yer, akıllı fabrikalar. Birbiriyle konuşan makineler üretimi gerçekleştiriyor; hatalar, arızalar otomatik belirleniyor ve müdahale ediliyor. Üretim sonrasında da, örneğin beyaz eşyalar kurulduğu son tüketicide servis ihtiyacını fabrikaya bildirebiliyor.
Akıllı şehirler:
En basit uygulaması, durağa otobüsün ne zaman geleceğini bilmemizi sağlayan sistemler. Çin’de kaybolan biri 5 dakika içerisinde kameralar sayesinde bulunabiliyor.
